Ήριννα: Η «ξεχασμένη» ποιήτρια της Αρχαιότητας

Ήριννα: Η «ξεχασμένη» ποιήτρια της Αρχαιότητας



Διαδώστε το

Η Ήριννα (ή Ήρινα) ήταν μια λυρική ποιήτρια της αρχαίας Ελλάδας, μια από τις πρώτες που αναφέρει η Ιστορία. Αν και ελάχιστα γνωστή στις μέρες μας, καθώς το έργο της έχει σχεδόν εξ ολοκλήρου χαθεί, θεωρούταν στην Αρχαιότητα ισάξια της Σαπφούς και πολλοί αρχαίοι συγγραφείς εκτιμούν ότι θα την είχε ξεπεράσει αν δεν είχε την ατυχία να πεθάνει στο άνθος της ηλικίας της.

 

Το όνομα Ήριννα είναι υποκοριστικό του έαρ (άνοιξη) και σημαίνει «ανοιξιάτικη». Ελάχιστα είναι γνωστά για τη ζωή και το έργο της. Είναι χαρακτηριστικό ότι σήμερα δεν γνωρίζουμε καν με βεβαιότητα ούτε καν το πότε και το που έζησε! Το λεξικό Σούδα αναφέρει ότι ήταν σύγχρονη με τη Σαπφώ, της οποίας φέρεται να υπήρξε φίλη και μαθήτρια, και ότι έζησε τον 6ο π.Χ. αιώνα. Από την άλλη πλευρά, ο γνωστός εκκλησιαστικός συγγραφέας Ευσέβιος της Καισάρειας την τοποθετεί στον 4ο αιώνα π.Χ. και ειδικότερα το 353-2 π.Χ., άποψη που στις μέρες μας θεωρείται ορθότερη από τους ειδικούς. Πιθανότατα να καταγόταν από τη νήσο Τήλο, στα Δωδεκάνησα, αν και διάφορες άλλες πηγές μνημονεύουν ως πατρίδα της τη Ρόδο (στην οποία πάντως η Τήλος ανήκε διοικητικά τον 4ο π.Χ. αιώνα) ή άλλα νησιά.

 

Το μόνο που μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα για τη ζωή της είναι ότι πέθανε πολύ νέα, στα 19 της, από μαρασμό, επειδή η μητέρα της δεν την άφηνε να ασχολείται με την ποίηση, αλλά την ανάγκαζε… να γνέθει και να υφαίνει. Η Ήριννα τα κατάφερνε όμως και έγραφε κρυφά.

 

Τραυματική εμπειρία στη σύντομη ζωή της Ήριννας και αφορμή για την ενασχόλησή της με την ποίηση φέρεται να ήταν ο θάνατος της Βαυκίδας, μιας παιδικής της φίλης που πέθανε λίγο μετά το γάμο της. Η ποιήτρια τη μνημονεύει στο έπος της «Ηλακάτη» και σε δυο της επιγράμματα.

 

Η «Ηλακάτη»

 

Το κυριότερο έργο της Ήριννας είναι το έπος «Ηλακάτη» (ηλακάτη = ρόκα) που έχαιρε μεγάλης εκτίμησης στην Αρχαιότητα. Μέχρι το 1928 πιστευόταν ότι έχει χαθεί, αλλά τότε ήρθε στο φως ένα πάπυρου που περιείχε 37 στίχους από τους περίπου 300 στίχους του. Πρόκειται για εξάμετρους σε δωρική διάλεκτο, αναμεμειγμένους ωστόσο με στοιχεία και της αιολικής διαλέκτου. Στο έπος αυτό, η Ήριννα περιγράφει τη νεανική της ηλικία που πέρασε μαζί με τη φίλη της Βαυκίδα, τα παιχνίδια τους και ιδιαίτερα την κοινή τους εργασία στη ρόκα.

 

Εκτός αυτών, στο «Ανθολόγιο» του Ιωάννη Στοβαίου, ενός συγγραφέα του 5ου αιώνα, σώζονται δυο αποσπάσματα που ενδεχομένως (αν και όχι μετά βεβαιότητας) προέρχονται από την «Ηλακάτη». Το πρώτο αναφέρεται στην αιώνια σιωπή και στο αιώνιο σκότος του Κάτω Κόσμου και το δεύτερο μιλάει για τις άσπρες τρίχες των γηρατειών.

 

Από εκεί και πέρα σώζονται στην Παλατινή Ανθολογία τρία επιγράμματα της Ήριννας. Το πρώτο είναι εμπνευσμένο από την προσωπογραφία μιας φίλης της, ενώ τα άλλα δύο είναι επιτύμβια της Βαυκίδας, της ηρωίδας της «Ηλακάτης». Σε αυτά η ποιήτρια περιγράφει τη νεκρική πυρά και το μνήμα της φίλης της και κατηγορεί τον Άδη, το θεό του Κάτω Κόσμου, ότι ζήλεψε τη Βαυκίδα.

 

Τέλος, στην Παλατινή Ανθολογία σώζονται και επιγράμματα αφιερωμένα στην Ήριννα. Ένας ανώνυμος επιγραμματοποιός την ανακηρύσσει ισάξια του Ομήρου και υπέρτερη, από μιαν άποψη, της Σαπφούς. Ο Ασκληπιάδης αναρωτιέται πόση να ήταν η δόξα της αν δεν πέθαινε τόσο νέα, ένας άλλος ανώνυμος την χαρακτηρίζει αθάνατη και σύντροφο των Μουσών, ο Μελέαγρος μέμφεται τον Άδη γιατί την άρπαξε κι ο Αντίπατρος ο Σιδώνιος παρομοιάζει την ποίησή της με χαμηλόφωνο τραγούδι κύκνου.

Σχόλια


« Επιστροφή

Άλλα άρθρα...

Πρώτο θέμα