Δισπηλιό Καστοριάς: Ο οικισμός με την προϊστορική γραφή

Δισπηλιό Καστοριάς: Ο οικισμός με την προϊστορική γραφή



Διαδώστε το

Στις όχθες της Λίμνης της Καστοριάς βρίσκεται ένας από τους παλαιότερους και τους πιο σημαντικούς προϊστορικούς οικισμούς που έχουν εντοπιστεί μέχρι στιγμής στην Ευρώπη. Πρόκειται για τον οικισμό του Δισπηλιού, που έχει γίνει γνωστός κατά κύριο λόγο για ένα εξαιρετικά σπάνιο εύρημα, το οποίο ερμηνεύεται ως μια από τις αρχαιότερες μορφές γραπτής επικοινωνίας που έχουν έρθει έως σήμερα στο φως!

 

Το Δισπηλιό είναι μεγάλος οικισμός του δήμου Καστοριάς στην ομώνυμη περιφερειακή ενότητα. Στην περιοχή αυτή εντοπίστηκε το 1932 στη θέση Νησί, στη νότια όχθη της λίμνης της Καστοριάς ένας προϊστορικός οικισμός της Μέσης και Νεότερης Νεολιθικής Εποχής. Η ανακάλυψη αυτή έγινε τυχαία από τον καθηγητή Αντώνιο Κεραμόπουλο, όταν η στάθμη της λίμνης κατέβηκε, και στο σημείο που χώριζε το Nησί από την όχθη της λίμνης φάνηκαν υπολείμματα ξύλινων πασσάλων.

 

Οι συστηματικές ανασκαφές ξεκίνησαν όμως μερικές δεκαετίες αργότερα (διεξάγονται από το 1992) υπό τον καθηγητή προϊστορικής αρχαιολογίας του ΑΠΘ Γεώργιο Χουρμουζιάδη και έφεραν στο φως τα λείψανα ενός εκτεταμένου λιμναίου οικισμού. Οι έρευνες στο Δισπηλιό αποτελούν σταθμό για την αρχαιολογική έρευνα στην Ελλάδα λόγω της ιδιαιτερότητας της ανασκαφής, όσο και για τη μελέτη των μορφών κατοίκησης κατά τη Nεολιθική Εποχή. Ο οικισμός στην λίμνη της Καστοριάς χρονολογείται ανάμεσα στο 5600 π. Χ. και 4000 π. Χ.

 

Τα ευρήματα

 

Τα σπίτια του οικισμού, κυκλικά και ορθογώνια, ήταν χτισμένα από ξύλο, καλάμια και πηλό πάνω σε ξύλινες πασσαλόπηκτες πλατφόρμες. Στα ευρήματα της ανασκαφής (κεραμική, εργαλεία, κ.λπ.) καταγράφεται όλο το φάσμα των οικονομικών δραστηριοτήτων των προϊστορικών κατοίκων της περιοχής: γεωργία, κτηνοτροφία, κυνήγι και αλιεία. H αλιεία τεκμηριώνεται μεταξύ των άλλων από πολυάριθμα οστέινα αγκίστρια και από τα ίχνη μιας βάρκας, παρόμοιας με αυτές που χρησιμοποιούν… ακόμα και στις μέρες μας οι ψαράδες της Καστοριάς!

 

Ευρήματα όπως φυλλόσχημες και τριγωνικές αιχμές βελών από οψιανό της Mήλου, κεραμικά όμοια με αυτά που βρέθηκαν σε γειτονικές περιοχές των Βαλκανίων και ένα λίθινο δακτυλιόσχημο περίαπτο εντάσσουν τον οικισμό του Δισπηλιού στα δίκτυα ανταλλαγών που αναπτύσσονται στον ελλαδικό χώρο κατά τη Νεότερη Νεολιθική Εποχή.

 

Ιδιαίτερης σημασίας θεωρούνται τα κεραμικά που εντοπίστηκαν στις έρευνες στον οικισμό. Γκρίζα κεραμική τύπου Τσαγγλί, μαύρη στιλβωμένη τύπου Λάρισας και πολύχρωμη γραπτή χαρακτηρίζουν τις φάσεις της Nεότερης Nεολιθικής I. Στις νεότερες φάσεις του οικισμού επικρατεί η μαύρη και μελανοστεφής κεραμική, καθώς και η κόκκινη στιλβωμένη και γραπτή (καστανή σε ανοιχτόχρωμη επιφάνεια). Xαρακτηριστικοί τύποι αγγείων είναι οι φιάλες, οι φρουτιέρες, τα κλειστά αγγεία με λαιμό και οι πήλινες τράπεζες. Επίσης, τρεις οστέινες φλογέρες που βρέθηκαν εκεί αποκαλύπτουν μοναδικές πολιτιστικές πτυχές της κοινότητας του Δισπηλιού.

 

Η ξύλινη πινακίδα

 

Ξεχωριστής σημασίας είναι ωστόσο μια ξύλινη πινακίδα που βρέθηκε στον προϊστορικό οικισμό και η οποία φέρει εγχάρακτα γραμμικά στοιχεία. Από τη χρονολόγηση που έγινε με τη μέθοδο του «άνθρακα 14», προκύπτει ότι η πινακίδα δημιουργήθηκε περίπου το 5260 π. Χ. Τα γραμμικά στοιχεία που φέρει εικάζεται ότι αποτελούν μια πρώιμη μορφή γραπτού λόγου. Να σημειωθεί πάντως ότι το εύρημα, παρά την εν δυνάμει τεράστια σημασία του, δεν είναι μοναδικό: το ίδιο –δηλαδή ότι πρόκειται για πρώιμες μορφές γραπτού λόγου– εικάζεται και για παρόμοια σύμβολα, χαραγμένα σε πηλό, που βρίσκονται σε οικισμούς της νότιας Βαλκανικής (πολιτισμός Vinca).

 

Μέχρι στιγμής δεν έχει καταστεί εφικτή η αποκρυπτογράφηση των συμβόλων της ξύλινης αυτής πινακίδας, οι επιστήμονες ωστόσο ελπίζουν ότι κάποια στιγμή ίσως να μπορέσουν να τα ερμηνεύσουν.

 

Να σημειωθεί ότι η πρώτη γενικά αποδεκτή καταγεγραμμένη γραφή είναι η σφηνοειδής γραφή των Σουμέριων, στη Μεσοποταμία, που χρονολογείται περίπου από τα μέσα της 3ης π. Χ. χιλιετίας.

Σχόλια


« Επιστροφή

Άλλα άρθρα...

Πρώτο θέμα