Όταν μια… καμήλα φέρνει καλή σοδειά!

Όταν μια… καμήλα φέρνει καλή σοδειά!



Διαδώστε το

Η Τζαμάλα είναι ένα πανάρχαιο αγροτικό έθιμο της Ανατολικής Θράκης, που τελείται στο τέλος Οκτωβρίου, ή, σε άλλες περιπτώσεις, στις αρχές Νοεμβρίου και έχει σκοπό την εξασφάλιση της καλής σοδειάς μετά τη σπορά. Σήμερα εξακολουθούν να το τηρούν σε ορισμένα χωριά κυρίως της Θράκης, όπως για παράδειγμα στη Νέα Ανδριανή Ροδόπης.

 

Η λέξη «τζαμάλα» είναι παραφθορά αραβικής λέξης που σημαίνει «καμήλα». Και όντως, στο επίκεντρο του εθίμου βρίσκεται μια… καμήλα, μια καμήλα η οποία αποτελεί μια προσωποποίηση θηλυκής οντότητας με αόριστη γονιμοποιητική σημασία. Οι ρίζες του εθίμου αυτού χάνονται στα βάθη των αιώνων, με βάση την ετυμολογία του ωστόσο, αλλά και το ζώο που παίζει κεντρικό ρόλο, είναι πολύ πιθανό να προέρχεται από περιοχές που, στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, είχαν δεχτεί επιρροές από τους Άραβες.

 

Το έθιμο έχει ως εξής. Κάθε χρόνο, τέλος Οκτωβρίου (πολύ συχνά ανήμερα του Αγίου Δημητρίου, στις 26/10), έφτιαχναν στα χωριά μια «τζαμάλα»: με ξύλα έκαμναν ένα μεγάλο σκελετό καμήλας, τον τύλιγαν με πανιά και προβιές, έβαζαν ουρά, ένα μακρύ κοντάρι για λαιμό, με κεφάλια αλόγου ή βοδιού με δόντια, το σκέπαζαν με προβιά και το στόλιζαν με χάντρες. Πάνω σε αυτό το ομοίωμα καμήλας έριχναν ένα μακρύ χαλί και κάτω από αυτό έμπαιναν 4 άντρες, που όταν περπατούσαν και φαινόταν σα να περπατούσε η «τζαμάλα». Πάνω της κάθιζαν ένα ψεύτικο παιδί, που το βαστούσε ο τζαμάλης, με καμπούρα και κουδούνια στη μέση του.

 

Ύστερα από το ηλιοβασίλεμα το γύριζαν στα σπίτια με τραγούδια και γέλια… Σε κάθε σπίτι που πήγαιναν εύχονταν καλή σοδειά. Όσοι πήγαιναν με τη τζαμάλα φορούσαν παράξενα ρούχα, με στεφάνια κληματαριών στο κεφάλι και με λαγήνια ή με κουβάδες στα χέρια για κρασί ή ούζο.

 

Την καμήλα την ακολουθούσε ένας θίασος τριών ατόμων, που έπαιζαν ένα δρώμενο, κυρίαρχο στοιχείο του οποίου ήταν ο αγώνας του παλιού με το καινούργιο, του νέου άντρα με τον γέρο. Το θέμα αφορούσε στη διεκδίκηση της Γκαντίνας, μια όμορφης κοπέλας, που εκπροσωπεί τη ζωή. Ο νέος άνδρας σκότωνε εντέλει τον γηραιότερο και ως νικητής παντρευόταν την κοπέλα. Τα δραματικά στοιχεία ήταν έντονα, αλλά δοσμένα με κωμικό τρόπο ώστε να προκαλούν το γέλιο στους παρευρισκόμενους. Το δρώμενο δίνει τη δυνατότητα για αυτοσχεδιασμούς και ελευθεροστομίες. Στο τέλος ακολουθούσε γλέντι και οινοποσία μέχρι τελικής πτώσης.

 

Να σημειωθεί ότι το συγκεκριμένο έθιμο συναντάται, εκτός από τη Θράκη, με διάφορες παραλλαγές, και σε άλλα μέρη της Ελλάδας. Σε αυτές τις περιπτώσεις όμως, ορισμένες φορές το έθιμο είναι συνδεδεμένο με τις απόκριες.

Σχόλια


« Επιστροφή

Άλλα άρθρα...

Πρώτο θέμα