Όταν… πάντρευαν τη φωτιά!

Όταν… πάντρευαν τη φωτιά!



Διαδώστε το

Το «πάντρεμα της φωτιάς» είναι ένα παλιό έθιμο που, με διάφορες παραλλαγές, τα συναντάμε σε πολλά μέρη της Ελλάδας. Επειδή τα παλιά χρόνια η Ελλάδα ήταν κυρίως γεωργική χώρα, οι δραστηριότητες (σπορά, καλλιέργεια), αλλά και οι αγωνίες (αβέβαιος καιρός και συγκομιδή) του γεωργού ήταν έντονες στα θρησκευτικά του έθιμα. Η φωτιά στο τζάκι μέσα στο καταχείμωνο μεγάλωνε το όνειρο της σοδειάς και πολλές εκδηλώσεις των Χριστουγέννων είχαν γεωργικό χαρακτήρα.

 

Την παραμονή των Χριστουγέννων σε πολλά μέρη της Ελλάδας συνήθιζαν να «παντρεύουν» τη φωτιά. Έπαιρναν, δηλαδή, ένα ξύλο που συμβόλιζε το νοικοκύρη, που έπρεπε να είναι από δέντρο με αρσενικό όνομα (π.χ. κέδρος) και ένα άλλο που συμβόλιζε τη νοικοκυρά (από δέντρο που είχε θηλυκό όνομα, π.χ. αμυγδαλιά ή κερασιά) και τα «σταύρωναν» στο τζάκι.

 

Η νοικοκυρά είχε φροντίσει να είναι το τζάκι καθαρό, και το απόβραδο ο άντρας του σπιτιού έβαζε τα ξύλα στη φωτιά. Αυτή έπρεπε να καίει όλη τη νύχτα και για το λόγο αυτό τα ξύλα που χρησιμοποιούσαν έπρεπε να είναι μεγάλα. Σε πολλά μέρη, έριχναν στη φωτιά φυτά που όταν έπαιρναν φωτιά έκαναν θόρυβο. Επίσης, ενώ «σταύρωναν» τη φωτιά τρεις φορές, έριχναν πάνω της κόκκινο κρασί και λάδι.

 

Σημαντικό ήταν, επίσης το ποιος θα ερχόταν πρώτος σε επαφή με την… «ιερή» φωτιά, όπως αυτή θεωρούταν. Πολλοί επέλεγαν ένα παιδί της οικογένειας που θεωρούσαν τυχερό και του έδιναν ένα μακρύ ραβδί και μια μασιά για να την ανακατεύει. Την ώρα που την ανακάτευε, έλεγε και μια ευχή που αντιπροσώπευε την ελπίδα των αγροτών: για τα κατσίκια, τα αρνιά, το σιτάρι, το λάδι, τη βρώμη, τα… χρήματα, κ.α. Σε πολλά μέρη, ο νοικοκύρης, έφερνε μέσα στο σπίτι το υνί και το αλέτρι και τα ακουμπούσε πλάι στη φωτιά των Χριστουγέννων. Στη συνέχεια, έβαζε πάνω στο υνί κάρβουνα και λιβάνι και, κρατώντας το στα χέρια, θυμιάτιζε το σπίτι τις αποθήκες και τους στάβλους.

Όπως προαναφέρθηκε, το έθιμα αυτό συνηθιζόταν, με μικρές παραλλαγές σε πολλές περιοχές της Ελλάδας. Στη Φθιώτιδα, το «πάντρεμα της φωτιάς» γινόταν με δυο ξύλα την παραμονή της Πρωτοχρονιάς. Ο νοικοκύρης του σπιτιού, φρόντιζε να είναι ακριβώς ίδια και να καίγονται το ίδιο. Σύμφωνα με την παράδοση, τα δύο ξύλα συμβόλιζαν την αλλαγή της ημέρας και την αλλαγή του χρόνου. Σε κάποιες περιοχές καθόταν ένα μικρό παιδί σταυροπόδι μπροστά στο τζάκι και έριχνε αλάτι στη φωτιά. Αμέσως μετά, το μικρό παιδί έπαιρνε το πρώτο και καλύτερο κομμάτι του μπακλαβά που είχε φτιάξει η νοικοκυρά. Σε πολλά χωριά της δυτικής Φθιώτιδας, τα ξημερώματα των Χριστουγέννων συνήθιζαν να «αρραβωνιάζουν τη φωτιά». Τα νέα κορίτσια τοποθετούσαν στο τζάκι ένα πολύ μεγάλο ξύλο, κι εκείνη την ώρα, σύμφωνα με την παράδοση, ό,τι ζητούσαν μπορούσε να γίνει. Βεβαίως, αυτό που θα ζητούσαν έπρεπε να αφορά νέους κι όχι παντρεμένους.

 

Στην Κέρκυρα, στο σταύρωμα των ξύλων, έβαζαν κι ένα τρίτο, του κουμπάρου, που ήταν από ξύλο διαφορετικό από αυτά των νοικοκυραίων. Φρόντιζαν ακόμα τα ξύλα να είναι από αγκαθωτά δέντρα, που κατά τη λαϊκή αντίληψη απομάκρυναν τα δαιμονικά όντα και τους καλικάντζαρους.

 

Στη Θεσσαλία οι νέοι, ανήμερα των Χριστουγέννων, μετά την επιστροφή από την εκκλησία, έβαζαν ξύλα δίπλα στη φωτιά. Τα μεν κορίτσια έβαζαν δίπλα στη φωτιά κλωνάρια κέδρου, ενώ τα αγόρια τοποθετούσαν κλαδιά από αγριοκερασιά. Τα μικρά αυτά κλαδιά των δέντρων αντιπροσώπευαν τις επιθυμίες τους κι εύχονταν για την πραγματοποίηση μιας όμορφης ζωής. Φρόντιζαν μάλιστα τα κλαδιά αυτά να είναι λυγερά και παρακολουθούσαν με ενδιαφέρον ποιο κλωνάρι θα καιγόταν πρώτο, καθώς αυτό ήταν καλό σημάδι για το κορίτσι ή το αγόρι αντίστοιχα, γιατί θα έδειχνε ποιο θα παντρευόταν πρώτο.

 

Σε πολλά μέρη, από τα Χριστούγεννα ως τα Φώτα (δωδεκάημερο), έβαζαν 12 αδράχτια στο τζάκι, για να τα βλέπουν οι καλικάντζαροι και να μην κατεβαίνουν από την καπνοδόχο.

Σχόλια


« Επιστροφή

Άλλα άρθρα...

Πρώτο θέμα