Κοίμηση της Θεοτόκου: Η Παναγία του Ελληνισμού

Κοίμηση της Θεοτόκου: Η Παναγία του Ελληνισμού



Διαδώστε το

Η Κοίμηση της Θεοτόκου, στις 15 Αυγούστου, αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες γιορτές της Ορθοδοξίας και εορτάζεται με λαμπρότητα από άκρη σε άκρη της Ελλάδας.

 

Κάθε χρόνο το επίκεντρο των εορταστικών εκδηλώσεων βρίσκεται στην Παναγία της Τήνου –που έχει και εθνικό χαρακτήρα, αφού εκτός από την Παναγία τιμάται και η μνήμη όσων χάθηκαν στον τορπιλισμό του πολεμικού αντιτορπιλικού πλοίου «Έλλη» από τους Ιταλούς– αλλά και η Παναγία Σουμελά, στο Βέρμιο, όπου γιορτάζει όλος ο ποντιακός Ελληνισμός.

 

Ήθη και έθιμα αιώνων, αναβιώνουν όμως το Δεκαπενταύγουστο σε κάθε γωνιά της χώρας, ακόμα και στην πιο απόμακρη. Τα πιο γνωστά είναι τα εξής:

 

Παναγία της Τήνου

 

Το προσκύνημα στην Παναγία της Τήνου ίσως είναι το μεγαλύτερο θρησκευτικό προσκύνημα του Ελληνισμού. Στο νησί των Κυκλάδων συγκεντρώνονται κάθε χρόνο χιλιάδες πιστοί, όχι μόνο από την Ελλάδα, για να προσκυνήσουν στην Εκκλησία της Μεγαλόχαρης την φερόμενη ως «θαυματουργή» εικόνα της Παναγίας, αλλά και για να προσφέρουν τα τάματά τους. Η εικόνα όσων  ανεβαίνουν γονατιστοί τα σκαλοπάτια του ναού είναι από τις πιο χαρακτηριστικές. Η περιφορά του επιταφίου της Παναγίας γίνεται όπως στον Επιτάφιο τη Μεγάλη Παρασκευή, με χιλιάδες πιστούς να ακολουθούν με αναμμένα κεριά.

 

Το πανηγύρι διαρκεί έως τις 23 Αυγούστου, στα εννιάμερα δηλαδή της Παναγίας, ενώ, παράλληλα με τις εκδηλώσεις για την Κοίμηση της Θεοτόκου, στο νησί γιορτάζεται και η επέτειος της βύθισης του αντιτορπιλικού «Έλλη» από τους Ιταλούς, που έγινε λίγο πριν ξεσπάσει ο πόλεμος με τους Ιταλούς, τον δεκαπενταύγουστο του 1940.

 

Παναγία Σουμελά

 

Στην Παναγία Σουμελά του Βερμίου χτυπάει κάθε χρόνο τον δεκαπενταύγουστο η «καρδιά» του ποντιακού ελληνισμού. Η εκκλησία κτίστηκε το 1951 από τους πρόσφυγες του Πόντου, στη μνήμη της ιστορικής ομώνυμης Μονής, τα ερείπια της οποίας βρίσκονται στο όρος Μελά, κοντά στην Τραπεζούντα του Πόντου. Εδώ φυλάσσεται η φερόμενη ως θαυματουργή εικόνα της Παναγίας, που σύμφωνα με την παράδοση φιλοτεχνήθηκε από τον ευαγγελιστή Λουκά.

 

Μετά τον μέγα εσπερινό της παραμονής γίνεται η λιτάνευση της εικόνας και στη συνέχεια ακολουθούν καλλιτεχνικές εκδηλώσεις με ποντιακά συγκροτήματα, ενώ ανήμερα της Παναγίας γίνεται η περιφορά της εικόνας, την οποία ακολουθεί πλήθος πιστών. Στο αποκορύφωμα της μεγάλης γιορτής της χριστιανοσύνης, ποντιακά συγκροτήματα από την Μακεδονία προσφέρουν μοναδικές στιγμές με παραδοσιακούς σκοπούς και πολύωρο γλέντι.

 

Ο Επιτάφιος της Παναγίας στην Πάτμο

 

Στο νησί της Πάτμου, το νησί της Ορθοδοξίας, όπου τα πάντα περιστρέφονται γύρω από το ιστορικό μοναστήρι της Αποκάλυψης, οι μοναχοί του τηρούν το έθιμο του επιταφίου της Παναγίας, ένα έθιμο με βυζαντινές καταβολές. Ο χρυσοποίκιλτος επιτάφιος της Παναγίας περιφέρεται στα σοκάκια σε μεγαλοπρεπή πομπή, ενώ οι καμπάνες του μοναστηριού και των άλλων εκκλησιών ηχούν ασταμάτητα.

 

Παναγία Αγιασώτισσα

 

Στην ενδοχώρα της Λέσβου, στην γραφική κωμόπολη της Αγιάσου, ο Δεκαπενταύγουστος αποτελεί μια ξεχωριστή εμπειρία. Με επίκεντρο την εκκλησία της Παναγίας της Αγιάσου, οι πιστοί απολαμβάνουν ένα από τα ωραιότερα πανηγύρια του ανατολικού Αιγαίου. Η ομώνυμη εικόνα υποτίθεται ότι είναι (και αυτή!) έργο του ευαγγελιστή Λουκά, πλασμένη με κερί και μαστίχα.

 

Πολλοί προσκυνητές, με αφετηρία την πόλη της Μυτιλήνης, περπατούν 25 χιλιόμετρα για να φθάσουν στον αυλόγυρο της εκκλησίας, όπου και διανυκτερεύουν. Την ημέρα της γιορτής της Παναγίας, ύστερα από τη λειτουργία, γίνεται η περιφορά της εικόνας, ενώ οι εορταστικές εκδηλώσεις φθάνουν στο αποκορύφωμά τους με τις μουσικές και χορευτικές εκδηλώσεις στην πλατεία του χωριού.

 

Παναγία Εκατονταπυλιανή

 

Ο παλαιοχριστιανικός ναός της Εκατονταπυλιανής στην Πάρο είναι από τους αρχαιότερους και καλύτερα διατηρημένους χριστιανικούς ναούς και μια από τις πιο εντυπωσιακές εκκλησίες του Αιγαίου. Σύμφωνα με την παράδοση, χτίστηκε εξαιτίας ενός τάματος της Αγίας Ελένης. Οι πιστοί συγκεντρώνονται εδώ τον Δεκαπενταύγουστο για να προσκυνήσουν την εικόνα της Παναγίας της Εκατονταπυλιανής (17ου αιώνα) και να πάρουν μέρος στις εορταστικές εκδηλώσεις.

 

Μετά την καθιερωμένη περιφορά του επιταφίου, ξεκινά το μεγάλο πανηγύρι που διαρκεί μέχρι τις πρωινές ώρες, με παραδοσιακή μουσική, παριανό κρασί και ντόπιους μεζέδες. Την ίδια ώρα, στο λιμανάκι της Νάουσας της Πάρου η νύχτα γίνεται μέρα, όταν δεκάδες καΐκια προσεγγίζουν την προβλήτα με αναμμένα δαδιά. Οι συγκεντρωμένοι, εντυπωσιασμένοι από το θέαμα, περιμένουν την κορύφωση, με την άφιξη των «πειρατών» στο λιμάνι για την έναρξη της γιορτής με νησιώτικους χορούς.

 

Κουφονήσια

 

Στις 15 Αυγούστου πανηγυρίζει ο ναός της Παναγίας στο Κάτω Κουφονήσι. Νωρίς το πρωί οι Κουφονησιώτες μεταβαίνουν εκεί για να λειτουργηθούν και στην συνέχεια ακολουθεί πλούσιο γεύμα- προσφορά των κατοίκων. Κατά την επιστροφή στο Άνω Κουφονήσι πραγματοποιείται αγώνας ταχύτητας καϊκιών, με νικητή όποιον προλάβει να εισέλθει πρώτος στο λιμάνι της Χώρας.

 

 

Παναγία στην Όλυμπο

 

Το πανηγύρι της Κοίμησης της Θεοτόκου, στην Όλυμπο της Καρπάθου είναι από τα πιο κατανυκτικά. Εκεί οι λειτουργίες είναι βαθιά συνδεδεμένες με το πένθος που χαρακτηρίζει αυτή την συγκυρία και το αποκορύφωμα του παραδοσιακού εορτασμού είναι ο χορός που γίνεται στη μικρή πλατεία, μπρος στην εκκλησιά της Παναγίας, με τους οργανοπαίκτες να παίζουν τον Κάτω Χορό, αργόσυρτο και με σοβαρή διάθεση.

 

Αρχικά, οι άντρες καθισμένοι στο τραπέζι και με ένα κομμάτι βασιλικό στο πέτο, τραγουδούν και πίνουν, με τη συνοδεία λαούτου και λύρας. Στη συνέχεια, καθώς πέφτει το σκοτάδι, ξεκινά ο χορός, στον οποίο μπαίνουν, σιγά-σιγά, και οι γυναίκες ντυμένες με τις εκπληκτικής ομορφιάς και λαμπρότητας παραδοσιακές γιορτινές φορεσιές τους. Ο χορός αργός και πάντα με σταθερό βήμα και κατανυκτική διάθεση, κρατά για ώρες και η όλη ατμόσφαιρα είναι από τις ωραιότερες που μπορεί να βιώσει ο πιστός στα πανηγύρια του Αιγαίου.

 

Ζαγοροχώρια

 

Ξακουστά σε ολόκληρη την Ελλάδα είναι τα πανηγύρια της Παναγίας που γίνονται τον Δεκαπενταύγουστο στα Ζαγοροχώρια. Σε χωριά όπως η Βίτσα και το Τσεπέλοβο, οι εκδηλώσεις στη μνήμη της Κοίμησης της Θεοτόκου είναι τριήμερες και προσφέρουν την ευκαιρία για ατελείωτο γλέντι με παραδοσιακούς ηπειρώτικους χορούς.

 

Κι ενώ οι δύο πρώτες ημέρες το γλέντι είναι ανοιχτό για όλους, την τρίτη και τελευταία ημέρα της χαράς και του κεφιού, τον πρώτο λόγο έχουν οι ντόπιοι, με τοπικούς σκοπούς και ηπειρώτικους χορούς.

 

Παλαιόπυργος Ιωαννίνων

 

Στον Παλαιόπυργο Ιωαννίνων, το πανηγύρι οργανώνει Πολιτιστικός Σύλλογος του χωριού. Το μεσημέρι, μετά το φαγητό, το οποίο γίνεται στον προαύλιο χώρο της εκκλησίας, ακολουθούν τα «ντολιά», έθιμο το οποίο γίνονταν παλιά και συνεχίζεται και σήμερα.

 

Κατά το έθιμο, η εντολή ντολή -ντολιά δίνεται από τον «ντολή πασά» που ορίζεται κάποιος από τους μεγαλύτερους, και παίρνοντας το ποτήρι του με το κρασί θα το τσουγκρίσει με έναν παρευρισκόμενο (κάποιο ξένο καλεσμένο, τον παπά κ.α.). Θα πιεί τρία ποτήρια ή τρείς φορές και θα τα αφιερώσει κάθε φορά και σε διάφορους ζητώντας από τους οργανοπαίκτες να παίξουν ένα τραγούδι. Ύστερα οι υπόλοιποι με την σειρά που ορίζει ο «ντολή πασάς» αφιερώνουν τις ευχές τους όπου θέλει ο καθένας ζητώντας και από ένα τραγούδι. Ένας και από τους σκοπούς αυτού του εθίμου ήταν να διαλύονται και οι μικροπαρεξηγήσεις που είχαν δημιουργηθεί και να υπάρχει ομόνοια μεταξύ των χωριανών.

 

Το βράδυ ακολουθεί παραδοσιακό πανηγύρι με τοπικές ενδυμασίες και χορούς. Το γλέντι διαρκεί μέχρι τις πρωινές ώρες.

 

Θάσος

 

Πατάτες, ρύζι, μοσχάρι και στιφάδο περιλαμβάνει το γεύμα που παρατίθεται στο μεγάλο τραπέζι που συμμετέχουν όλοι οι πιστοί που έχουν συρρεύσει στον Ιερό Ναό της Κοίμησης της Θεοτόκου, στην Παναγία της Θάσου, στο χωριό που πήρε το όνομά του από τη Θεοτόκο. Μετά τη λιτάνευση της εικόνας, που συνοδεύεται από πολυμελή μπάντα, όλοι μαζεύονται στο προαύλιο της εκκλησίας, με σκοπό να φουντώσει το γλέντι, με χορούς από όλη την Ελλάδα, μεζέδες, κρασί.

 

Φημισμένες είναι επίσης οι γιορτές της Παναγίας που γίνονται, μεταξύ άλλων, στη Νίσυρο, στην Κάσο, στους Λειψούς, στη Ρόδο, στη Χίο και στη Σκιάθο.

Σχόλια


« Επιστροφή

Άλλα άρθρα...

Πρώτο θέμα